Het optreden van het kabinet rond de Eurocrisis is geen toonbeeld van zelfverzekerde daadkracht. Datzelfde zie je op dit moment met Obama in de Verenigde Staten. Ook daar hapert de propagandamachine op het punt van economisch beleid. Als je goed kijkt is er een parallel te zien tussen beide situaties. Het lijkt namelijk te ontbreken aan regie en structuur. Dat gevoel wordt versterkt omdat er geen sprake is van echte openheid en transparantie. En bovendien komen er steeds weer nieuwe feiten boven water. Ingrediënten die een dramatisch effect hebben op het vertrouwen in de omgeving. Het consumentenvertrouwen in Nederland en de populariteit van Obama verkeren in een vrije val naar een historisch dieptepunt.

Al sinds het ontstaan van de economische crisis wordt er gesproken over het onderwerp ‘vertrouwen’. Velen zien dit als een ‘soft’ begrip, dat daardoor ook niet eenvoudig is te beïnvloeden. Ik zie het als een heel concreet begrip. Het is te meten en zeer goed te beïnvloeden en dus te managen. Mits je je maar bewust bent van de concrete gedragsfactoren die vertrouwen bepalen. Feit is namelijk dat een gebrek aan vertrouwen niet is op te lossen met een grote mooie communicatiecampagne, noch met sussende bezweringen. Het herwinnen van vertrouwen komt –net als reputatieherstel- vooral aan op concreet en consistent gedrag..

Ook managementauteur Stephen Covey signaleert in zijn boek ‘De Snelheid van Vertrouwen’, dat het creëren van vertrouwen dient te gebeuren door concrete acties. Hij schetst in zijn boek daarvoor een dertiental duidelijke tips. Ik pak er – in het licht van de Eurocrisis-communicatie vanuit het kabinet – zes uit:

  1. Zie de realiteit onder ogen;
  2. Toon respect voor de ander;
  3. Schep duidelijkheid over verwachtingen en spreek die ook uit;
  4. Ben recht door zee;
  5. Creëer transparantie;
  6. Geef fouten toe en zet ze recht.

Op het eerste gezicht lijken dit open deuren. Maar als je de woordvoering vanuit het kabinet hierop toetst,  dan wordt al snel duidelijk dat dit nou niet de punten zijn waarmee lekker aan vertrouwen is gewerkt.

Het is cruciaal dat leiders inzien dat het herwinnen van vertrouwen uit henzelf moet komen. Ze zullen integer moeten zijn, anderen vertrouwen moeten geven en zelf kracht en leiderschap moeten tonen. Bij dat leiderschap hoort communicatie die vooral open en gestructureerd van aard is en eerlijk en ‘volledig’ op inhoud. Gemakkelijke oplossingen voor deze crisis zijn er niet. Maar dat begrijpen en respecteren mensen als je open en communicatief bent. Zo werk je aan vertrouwen. Dat krijg je niet, dat moet je verdienen.

Frank Peters is managing director bij Porter Novelli Nederland.