In Binnenlands Bestuur van deze week pleit voorzitter Hans Martin Don van de Koepel Wmo-raden voor een participatieraad van gewone burgers die zich in gaat zetten voor de maatschappelijke positie van burgers. Aanleiding voor dit pleidooi is de constatering dat de overheid op allerlei terreinen, en vooral op het terrein van de zorg, steeds meer eigen verantwoordelijkheid van burgers verwacht. Terwijl diezelfde burgers niets gevraagd wordt. Naar mijn mening een zeer terechte constatering. En een belangrijke constatering waar het gaat over het overbruggen van de afstand tussen overheid en burgers.

Of meer verantwoordelijkheid voor burgers nu wel of niet de juiste weg is, vind ik vooral een politieke keuze en voor mij als communicatieadviseur minder interessant. Veel boeiender zijn de communicatievraagstukken die hiermee samenhangen. In het interview benoemt de heer Don een aantal interessante (communicatie)thema’s. Dat er wel óver burgers, maar niet mèt burgers gesproken wordt. Dat de overheid burgers onvoldoende bij nieuw beleid betrekt en daardoor zijn eigen weerstand creëert. En dat het doelgroepdenken passé is en daarmee belangenbehartigers goed bij zichzelf moeten nagaan wiens belang ze nu eigenlijk echt behartigen.

Met name dat laatste is een interessant thema. Want dat betekent dat de overheid zich moet afvragen met wie ze aan tafel zit. En dat afspraken gemaakt met een belangenorganisatie niet altijd een garantie geven voor draagvlak bij de gewenste groep burgers. Kortom, het bestaande kaartenbakje met bekende partners kan het raam uit. Daarvoor in de plaats zal de overheid bij ieder onderwerp opnieuw moeten inventariseren met wie ze het gesprek aangaat. Voor welke partijen is een thema relevant, en wie zijn de belangrijkste stakeholders en beïnvloeders. Waar bevinden zij zich, hoe kun je hen bereiken, in welke netwerken zijn ze actief? En als allerbelangrijkste vraag: kunnen die partijen of personen die o zo wenselijke brug naar de ‘gewone’ burger zijn.

Het zou enorm helpen als communicatieadviseurs deze inventarisatie veel meer gaan zien als een voortdurende, structurele taak van de afdeling communicatie. Door iedere dag te luisteren naar wat er speelt in de samenleving, wie zich waar druk over maakt, wie over de juiste contacten en de juiste invloed beschikt en waar in de samenleving goede ideeën en dus kansen te vinden zijn. Want waar de overheid nog druk bezig is met het formuleren van beleid rond zelfredzaamheid, is de burger daar zelf al lang mee begonnen. Uit economische noodzaak of omdat de overheid het af  laat weten. De kunst is deze initiatieven te ontdekken, te koesteren en er weer anderen mee te inspireren. Als overheden echt contact leggen met de maatschappij, is een participatieraad voor burgers zoals de heer Don voorstelt helemaal niet nodig. En dure tv spotjes al helemaal niet!

Monique Botman is Managing director bij Porter Novelli.